Celebrating Passion for Food
भारताची खाद्यसंस्कृती ही एका अथांग महासागरासारखी, निरनिराळ्या प्रादेशिक खाद्य संस्कृती या सागरातील अमूल्य मोतीच जणू ! या सागरात जितके खोलवर जाऊ तितकेच वैविध्यपूर्ण सांस्कृतिक अनुभव मिळतात ! एक प्रसिद्ध म्हण तुमच्या कानांवर पडलीच असेल , ” प्रत्येक चार मैलागणिक भाषा बदलते आणि मैलागणिक पाणी !”
…
चहूकडे हर्ष , उल्हास , उत्साहाचे उधाण म्हणजे गणपती उत्सव! निदान मी आपल्यापुरती तरी ही व्याख्या या माझ्या मनुष्यजन्मापुरती मनावर बिंबवून घेतलीये ! या उत्सवाचा जल्लोष गगनापार , आणि मुख्य म्हणजे बाप्पासारखा ” Coolest God ” हा आपल्यासारखाच खाद्यप्रेमी ! त्याला निरनिराळे व्यंजन प्रिय, तुम्ही जे आवडीने, मेहनतीने त्याच्यासाठी बनवाल !
…
खरंच हा भाद्रपद महिना म्हणजे सणांची लयलूटच , वाजत गाजतच गणपतीबाप्पा वर्षभराच्या पाहुणचाराचा आनंद घेण्यासाठी आपल्या घरी विराजमान होतात! ते हुश्श म्हणतायेत ना म्हणतायेत , तोपर्यंत त्यांची गौरी माउली , लगोलग शंकराकडून आपल्या माहेरवासाला येण्याचा हट्ट पुरवून गणेशाचा मागोमाग येते . मग आई आणि मुलाची एकत्र सरबराई करायला यजमान सज्ज राहतात!
…
आपले हिंदू पुराण हे असंख्य कथांनी युक्त , या कथा कोणी लिहिल्या , का लिहिल्या , कशा सुचल्या याची उत्तरे अचूक मिळणे तसे दुरापास्त ! परंतु दानशूरता , शौर्य , धैर्य , प्रामाणिकता , चतुराई असे अनके गुण शिकवणाऱ्या या कथा मनुष्यजन्माला जगण्याचा आधार देतात , नाही का ? सण, व्रत वैकल्ये आणि त्यासंबंधीच्या प्रथा व त्यांना दिलेली धार्मिक जोड , हे जगण्याचे मर्म सांगून जातात .
…
काही वर्षांपूर्वीपर्यंत माझ्या चटखोर जिभेचे “ळ ” अक्षराने अंत होणाऱ्या भाज्यांशी नेहमीच वाकडे होते ! घोसाळी, शिराळी , दुधी भोपळा, पडवळ हे अगदी माझ्या बाजार पिशवीतून तडीपार … परंतु तरीही आई दुधी भोपळ्याचा हलवा , चणा डाळ घालून झणझणीत आमटी आणि माझ्या आवडत्या वालाच्या भाजीत पडवळ घालून कसे बसे मला खाऊ घालायचीच आणि आज्जीचे वटारलेले डोळे पाहून तर गप गुमान मी ते गिळायचे देखील !
…
“यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् ॥
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥”
भावार्थ : हे भारत! जब-जब धर्म की हानि और अधर्म की वृद्धि होती है, तब-तब ही मैं अपने रूप को रचता हूँ अर्थात साकार रूप से लोगों के सम्मुख प्रकट होता हूँ! साधु पुरुषों का उद्धार करने के लिए, पाप कर्म करने वालों का विनाश करने के लिए और धर्म की अच्छी तरह से स्थापना करने के लिए मैं युग-युग में प्रकट हुआ करता हूँ!!
संदर्भासाठी वाचा
…
” न कर्त्याचा वार शनिवार ” , ही जी म्हण आहे ना नेहमी मलाच लागू पडते असे आताशी वाटायला लागलय ! कितीही आदल्या रात्री मनाशी पक्के ठरवूनही शनिवारी सकाळी उठायला उशिरच होतो . एरवी माझा दिवस सकाळी ६ ला सुरु होतो , परंतु का कसे माहित नाही शनिवारी मात्र माझ्या मोबाईलचा अलार्म आणि माझी बोटे झोपेत “SNOOZE ” ची पकडापकडी खेळत असतात ! अगदीच जेव्हा ८ वाजता घणाघणा घंटा वाजवत आमच्या गल्लीत कचरा गोळा करणारी घंटागाडी येते , तेव्हा मात्र नाईलाजाने पांघरूण दूर सारत मी चोरट्या बोक्यासारखी हळूच आवरायला घेते. पार्टनर नजरेनेच उलटतपासणी घेत असतो ,” काय मॅडम आज आठवडा बाजारातून भाज्या स्वप्नातच आणल्यात की काय? आजचे रेसिपी शूट देखील बोंबललेच म्हणायचे !” मग रागावलेल्या नवरोबाला खुश करण्याचा उपाय म्हणजे तोच हो आपला – ओल्ड स्कूल परंतु एकदम जालीम ! नाश्त्याला मस्तपैकी खायला काहीतरी बनवणे …
…
” भरजरी ग पितांबर दिला फाडून , द्रौपदीस बंधू शोभे नारायण !”
पुराणातली ही कथा … श्रीकृष्णाचे बोट कापले , भळाभळा रक्त वाहू लागले , नारद मुनी तात्काळ सुभद्रेकडे जखम बांधायला चिंधीची मागणी करतात , परंतु भरजरी पैठणी आणि शालू फाडून कसे काय चिंधी द्यावी या विचारांतच सुभद्रा गढून जाते . तेवढ्यात द्रौपदी आपल्या भरजरी साडीचा पदर फाडून भगवंताची जखम बांधते ! तिच्या मनातील या संवेदना पहा किती छान शब्दांत अत्र्यांनी व्यक्त केल्यात :
“द्रौपदी बोलली, “हरिची मी कोण ?
परी मला त्याने मानिली बहीण
काळजाचि चिंधी काढून देईन
एवढे तयाचे माझ्यावरी ऋण
वसने देउन प्रभू राखी माझी लाज
चिंधीसाठी आला माझ्या दारी हरी आज !
त्रैलोक्य मोलाचे वसन दिले फाडून….”
…
” छप्पन भाषा आणि अठरा पगड जाती ” अशी प्राकृत मराठीत म्हण आहे ! त्याचा अर्थ जर समजून घ्यायचा असेल तर जास्त लांब जायला नको . आपल्या सर्वांची लाडकी मुंबई या उदाहरणांनी खच्चून भरली आहे . मुंबईवर तसे बऱ्याच जणांनी अधिराज्य गाजवले , मौर्य, मुघल ते ब्रिटिशांपर्यंत …
…
आज देवाची पूजा करताना , मनात नेहमीचा उत्साह नव्हता . अगदी यांत्रिकपणे पोकळी निर्माण झाल्यासारखे पूजा करायचे कार्य केले . दिवा लावताना मात्र माझ्या देवघरात बसलेल्या त्या करवीरनिवासिनी अंबाबाईच्या टपोऱ्या डोळ्यांत पाहतांना मनात दाटून आलेले आभाळ डोळ्यांतून टपटप वाहू लागले , काय झाले मला .. दिव्याची वात धूसर दिसू लागली , कसबसं २ काड्या जाळून एकदाचा वातीने पेट घेतला ! आज हात जोडायचे , स्तोत्र म्हणायचे काही सुद्धा केले नाही , फक्त कितीतरी वेळ स्तब्ध उभं राहून मनातली गाऱ्हाणी त्याच्यासमोर आळवत बसले होते .
…